İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor”

İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor”

Orangutan, bilimsel ismi ile Pongo primatlar takımının büyük insansı maymunlar familyasındandır. Hominidae familyasındaki türler arasında orangutanların yanı sıra goriller, şempanzeler ve homo sapiens yani modern insan yani bizler de yer alıyoruz. Daha net ve kısa bir ifade ile orangutanlar ile insanlar aynı familyanın üyesi.

aylakkarga-orangutanlar-768x430  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” aylakkarga orangutanlar

aylakkarga-orangutanlar-1-768x512  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” aylakkarga orangutanlar 1

Peki, Palm yağının orangutanlarla ilgisi ne?

Palm yağı, diğer ismi ile palmiye yağı palmiye ağacının meyvesinden elde ediliyor. İşte palm yağı ile orangutanların ilgisi de tam bu noktada ortaya çıkıyor zira bu yağ en çok orangutanların yaşam alanı olan Malezya ve Endonezya’daki yağmur ormanlarında üretiliyor. Bu iki ülke palm yağı üretimi için yağmur ormanlarını korkunç bir hızla yok ediyor ve bu aynı zamanda orangutanların yaşam alanlarının da yok edilmesi anlamına geliyor.

aylakkarga-palm-yagi-768x488  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” aylakkarga palm ya

Yaşam alanları katledilen orangutanlar acı içinde ölüyor! Peki, bununla kalıyor mu? TABİ Kİ HAYIR! Çünkü palm yağı üretimi için yeni plantasyon alanları açmak adına ormanlar yakılıyor ve bu yangınlarda sayıları zaten az olan orangutanlar yanarak hayatını kaybediyor!

to-palm-oil1-768x443  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” to palm oil1nutella-orangutan  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” nutella orangutan

Sadece orangutanlar ölmüyor! Yağmur ormanlarının yok edilmesi ile birlikte nesli tükenme tehlikesi altına giren tek canlı orangutanlar da değil ayrıca. Yine bu ormanlara özgü türler olan Sumatra kaplanı, Sumatra fili, Sumatra gergedanı, Borneo fili ve Borneo gergedanı da palm yağı üretimi için yapılan faaliyetler nedeni ile hızla yok oluyor!

Palm yağı nerelerde kullanılıyor?

Palm yağı Nutella ile anılsa da ve en çok Nutella yapımı için kullanılsa da elbette palm yağının kullanım alanı Nutella ile sınırlı değil. Hem yemeklik olarak kullanılan palm yağı bunun yanı sıra endüstriyel amaçlarla da kullanılıyor.

Ne yapmalıyız?

Başta Green Peace olmak üzere çeşitli çevre ve hayvan örgütleri Nutella’nın palm yağı kullanımını sonlandırması için kampanyalar, protestolar düzenliyor. Elbette bunların hepsine dahil olabilmemiz zor, o halde orangutanlar ve diğer hayvanlar için ne yapabiliriz? Bu sorunun yanıtı çok basit aslında; yapmamız gereken nutella yememek! Ayrıca satın alacağımız ürünlerin etiketlerini okuyarak içinde palm yağı olup olmadığına bakmamız ve palmiye yağı olan ürünleri satın almamamız da son derece etkili olacak hareketler. Unutmayın, talep olmazsa palm yağı üretmek de gerekmez!

Bir de orangutanlardan dinleyelim: Palm yağı gerçekleri

Gıdadan kozmetiğe birçok alanda, içindekiler listesinde adını görebileceğiniz madde: Palm yağı. Bilinen adıyla Palm oil endüstriyel tarımın Güney Asya temsilcisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle dayanıklı ve ucuz olması nedeniyle dünya pazarında ciddi yer kaplayan palm yağı, karşımıza pazar payından çok doğal yaşam ve tür çeşitliliğine verdiği zararlar ile çıkmakta. Bu zarardan en çok etkilenen tür ise orangutanlar.

Palm yağı Batı Afrika asıllı bir palmiye türünün meyvesinden elde edilir. Ancak ısı ve yağış dengesi sağlanan tüm bölgelerde yetiştirilebilir. Günümüzde Afrika, Asya ve Güney Amerika’nın tropik bölgelerinde yetiştirilmektedir. Ancak yaklaşık yüzde 85 oranındaki üretim Endonezya ve Malezya’nın Sumatra ve Borneo adalarında gerçekleşmektedir.

Yetiştirilirken diğer birçok endüstriyel tarım alanında yapıldığı gibi sürdürülebilirlik ciddi anlamda göz ardı edilmektedir. Bu göz ardı; yağmur ormanlarının kesilmesi ve arazilerin düzleştirilmesiyle ormansızlaştırma, habitatların yok olması, hayvan türlerinin nesillerinin tehlikeye girmesi ve yerel halkın göçe zorlanması gibi birçok etkin zararı da yanında getirmektedir.

Her saat 300 futbol sahası büyüklüğündeki arazi, yalnızca palm yağı yetiştirme arazisi yapmak amacıyla yok ediliyor. Ciddi önlemler alınmazsa orangutan gibi bir tür 5-10 yıl gibi kısa sürede neslinin tükenmesisorunuyla karşı karşıya kalacak. Daha şanssız türler de mevcut; mesela Sumatra kaplanlarının çok daha az zamanı kaldı.

Orangutan Palm Yağı 1  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” Orangutan Palm Ya C4 9F C4 B1 1

Yılda toplam 50 milyon ton Palm yağı üretimi yapılmakta ve bu bitkisel yağ endüstrisinin yaklaşık yüzde 30’luk bir bölümüne karşılık gelmektedir. ABD, Kanada, Avustralya ve İngiltere gibi ülkelerdeki evlerde bulunan ürünlerin yaklaşık yüzde 40-50’sinin içeriğinde palm yağına rastlanabilir. Paketli yiyecekler, şekerleme, şampuan, kozmetik, temizlik malzemeleri, çamaşır deterjanları ve diş macunu gibi geniş bir yelpazede kullanılan palm yağının sektörü gün geçtikçe büyümekte. Ayrıca palm yağı üretilen coğrafyalarda genişleme girişimleri ekosistemler, biyolojik çeşitlilik pahasına gerçekleştirilmektedir.

Özellikle Endonezya’da memeli türlerinin büyük bölümü kontrolsüz büyümeden payını almış ve nesillerinin devamı tehlikeye girmiştir. Bu türlerin arasında; Sumatra kaplanı, Asya gergedanı, Sumatra gergedanı, Sun Bear, pigme fil, bulutlu pars ve uzun burunlu maymun gibi nadide türler mevcuttur. Bu türlerden biri var ki yaşananlardan en büyük payı almakla birlikte, bizleri derinden de etkilemektedir. Borneo ve Sumatra’nın sembolü haline de gelmiş olan orangutanlar…

(Fotoğraf: AFP Photo)  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” Orangutan Palm Ya C4 9F C4 B1 3
(Fotoğraf: AFP Photo)

Orangutanların habitatının yaklaşık yüzde 90’ı son 20 yıl içerisinde sektörel büyüme amacıyla yok edilmiştir. Bu genişleme çalışmaları esnasında her yıl yaklaşık bin ila 5 bin arası, yani son 20 yılda yaklaşık 50 bin orangutan öldürülerek nesilleri ciddi tehlike altına sokulmaktadır. Orangutanlar; bulundukları ekosistemin sürdürülebilirliği acısından önemli rol oynayan bir türdür. Endonezya yağmur ormanları bitkilerinin çimlenmesi orangutanların bağırsaklarından geçen tohumların eseridir. Bitki çeşitliliği ve sürdürülebilirliği için olmazsa olmaz bir rolü mevcuttur. Yani orangutanlar ile yağmur ormanları bir bütündür ve birinin yok olması diğerini de derinden etkilemektedir.

Her gün 6 ila 12 orangutan bu endüstrinin vahşi temsilcileri tarafından katledilmektedir. Orangutanların palm yağı endüstrisi tarafından zararlı bir canlı olarak görülmesi bu ölümlerin başlıca sebebiyken aynı şekilde yasadışı hayvan ticareti ve eğlence sektöründe kullanımları -özellikle genelevlerde fahişe olarak- nesillerinin tehlikeye girmesine sebebiyet vermektedir. Endonezya dilinde orman insanı anlamını taşıyan orangutanlar, gelişmiş beyni sebebiyle yaşananlardan psikolojik açıdan da ciddi etkilenmekte ve ciddi travmalar yaşamaktadırlar.

Yaşamını orangutanların yaşama tutunması için adayan Birute Galdikas bir belgeselde kendisine, “Yerel halkın orangutanların yok olması durumunda tepkilerinin ne olacaktır?” diye sorulmasına karşılık “Yüzde 90’ı umursamayacaktır” yanıtını vermiştir. Bu tek cümlelik ifade dahi, yaşanan vahşetin boyutunun umursanmamasının anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. Orangutanların yaşadığı bu durum, aynı problemi yaşayan 300 bini aşkın Güney Asya türünün hikayesini de temsil etmekte.

Endüstrinin gelişimi adı altında gerçekleştirilen ormansızlaştırma çalışmaları, küresel iklim değişikliği açısından da ciddi rol oynamakta. Yağmur ormanlarının yok edilme sürecinde kerestelerin ve kalan çalıların yakılması muazzam derecede dumana sebep olmaktadır. Bu durum Endonezya’nın sera gazı üretiminde 3’üncü sıraya çıkmasının da nedeni. Yaşanan süreç hayvanların yanı sıra 20 bin bitki ve yüzlerce ağaç türünün her yıl katledilmesi anlamını taşımaktadır.

Palm Yağı Orangutan 3  İnsanoğlu Palm Yağı İçin Orangutanları “Acı İçinde Öldürüyor” Palm Ya C4 9F C4 B1 Orangutan 3

Palm yağı üretimi amacıyla kurulan tarlalar, kırsal bölgelerdeki yerel fakir halk için kalkınmayı getiren bir yol gibi lanse edilmektedir. Fakat gerçekler gösterildiği gibi değildir. İlgili sanayi, bölge halkı üzerinde ciddi yıkıcı etkilere sahiptir.

Çoğu zaman ülke ekonomisi ve şirketlerin mali çıkarları amacıyla yerli halkın arazilerinin alınması sağlanmakta. Palm yağı endüstrisi aynı zamanda Endonezya ve Malezya’nın bu uzak bölgelerinde çocuk işçiliği gibi birçok insan hakkı ihlalleriyle doğrudan bağlantılıdır. Çocuklar, meyve yüklerini taşımak, otları temizlemek ve özellikle yerlerdeki meyveleri toplamak amacıyla zamanlarının büyük çoğunluğunu bedensel faaliyetlerde geçirmektedirler.

Buna karşılık çok az ödemek aldıkları hatta bazen hiç alamadıkları görülür. İş bitkinliği, kesikler ve çürükler de işin çabasıdır. Yağmur ormanlarının yok olması yerel halkın iş seçim özgürlüğünü de elinden almakta ve onlara palm yağı sektörü işçiliğinden başka bir yol bırakmamaktadır. Halk kötü çalışma koşullarına rağmen, yalnızca kendileri ve ailelerinin hayatta kalabilmesine yetecek gelir elde etmektedir. Tüm bunlar yerel halkın palm yağı sektörünün varlığına bağımlı kalmasına sebebiyet vermektedir.

Peki bu sektörel büyümenin yaratmış olduğu yıkım için bizim elimizden gelen nedir? Öncelikle satın almama gücünü kullanabilir ve bu sektörün sürdürülebilirlik hakkında daha gerçekçi çözümler üretmesine faydamız dokunabilir. Aynı zamanda diğer insanların bilinçlenmesine de yardımcı olabiliriz.

Aşağıda palm yağını içeriğinde barındıran ürünlerdeki tanımlamaları mevcuttur. Üzerinde bu ifadelerden herhangi biri bulunan bir ürünün içeriğinde palm yağı mevcut ya da mevcut olma olasılığı var anlamını taşımaktadır. Güney Asya’dan evlerimize uzanan bu katliamın bir parçası olamamak adına her birimize ayrı ayrı sorumluluk düşmektedir.

  • Vegetable Oil
  • Vegetable Fat
  • Sodium Laureth Sulfate
  • Sodium Lauryl Sulfate
  • Sodium Dodecyl Sulphate (SDS or NaDS)
  • Palm Kernel
  • Palm Oil Kernel
  • Palm Fruit Oil
  • Palmate
  • Palmitate
  • Palmolein
  • Glyceryl Stearate
  • Stearic Acid
  • Elaeis Guineensis
  • Palmitic Acid
  • Palm Stearine
  • Palmitoyl oxostearamide
  • Palmitoyl tetrapeptide-3
  • Steareth -2
  • Steareth -20
  • Sodium Kernelate
  • Sodium Palm Kernelate 
  • Sodium Lauryl Lactylate/Sulphate
  • Sodium Lauryl Sulfoacetate
  • Hyrated Palm Glycerides
  • Sodium Isostearoyl Lactylaye
  • Cetyl Palmitate
  • Octyl Palmitate
  • Cetyl Alcohol
  • Palmityl Alchohol

Kaynak: https://gaiadergi.com/