Einstein’ın 5 çılgın düşünce deneyi

Einstein’ın 5 çılgın düşünce deneyi

Albert Einstein’ın devrim niteliğindeki hipotezlerini nasıl oluşturduğuna dair 5 çılgın düşünce deneyi

20. yüzyılın en önemli dahilerinden biri olan Albert Einstein, devrim niteliğindeki kavramları ortaya atarak bilimin tabiatını her daim değiştirmiştir.

Einstein’ın en dikkate değer özelliklerinden biri, karmaşık bilimsel fikirleri gerçek hayat senaryoları ile kavramsallaştırmasıdır. Einstein, bu senaryolara “Gedankenexperiments” yani düşünce deneyleri ismini vermiştir.

İşte Einstein’ın çığır açan buluşlarını gösteren birkaç düşünce deneyi.

1- Bir ışık hüzmesini takip ettiğinizi hayal edin

Bu kavram üzerinde düşünmeye Einstein 16 yaşında başlamıştır. Uzaya doğru hareket eden bir ışık hüzmesini takip ederseniz ne olur?

Einstein, bir şekilde ışığı yakalayabilirseniz, ışığın uzayda donduğunu gözlemleyebileceğinizi söylüyor. Fakat ışık donamaz aksi takdirde artık o ışık olmaz.

Sonunda Einstein, ışığın yavaşlamayacağının her zaman ışık hızında hareket ettiğinin farkına vardı ve bu yüzden birşeylerin değişmesi gerektiğini savundu. Einstein sonunda, değişenin zamanın ta kendisi olduğunun farkına vardı. Bu, onun “izafiyet teorisinin” temelini hazırladı.

2- Bir trende ayakta durduğunuzu hayal edin

Arkadaşlarınız trenin dışında ayakta dururken, siz trenin içinde ayakta durduğunuzu hayal edin, trenin geçişini izleyin. Eğer trenin her iki ucunda yıldırım varsa, arkadaşlarınız bu iki yıldırımı da aynı anda görür. Fakat trende, tren hareket ettiği için siz yıldırımlara daha yakınsınız. Bu yüzden yıldırımları ilk siz görürsünüz, çünkü ışık daha az bir mesafeyi kateder. Bu düşünce deneyi gösteriyor ki zaman; duran ve hareket eden kişilere göre farklı geçiyor. Einstein’a göre zaman ve uzay göreceli ve eş zamanlı değil. Bu düşünce deneyi, Einstein’ın izafiyet teorisinin temel taşı niteliğindedir.

3- Uzay gemisinde bir ikizinizin olduğunu hayal edin

Sizinle aynı anda doğan bir ikizinizin olduğunu düşünün. Fakat ikiziniz, doğduğu anda uzay gemisi ile uzaya fırlatılıyor ve neredeyse ışık hızında hareket ediyor. Einstein’ın izafiyet teorisine göre, siz ve ikiziniz farklı hızlarda yaşlanıyorsunuz. Çünkü ışık hızına yaklaştıkça zaman yavaşlıyor ve ikiziniz daha yavaş yaşlanıyor.

Uzay gemisi dünyaya döndüğünde, siz emekliliğiniz ile uğraşırken, ikiziniz henüz ergenliğe yeni girmiş oluyor.

4- Bir kutuda ayakta durduğunuzu hayal edin

Siz bir kutunun içindeyken, dışarıda olup biteni göremediğinizi hayal edin. Aniden yere düştünüz. Peki ne oldu? Kutu yerçekimi tarafından aşağıya mı çekildi? Ya da kutu bir halat tarafından yukarıya doğru ivmelendirildi mi? Gerçek şu ki bu iki etkinin sonuçları arasında bir fark yok. İvmelenme ile yerçekimi aynı şey.

Einstein’ın önceki savına bakacak olursak, zaman ve uzay mutlak değil. Hareket, zaman ve uzayı etkiliyorsa, yerçekimi ve ivmelenme aynı şey. Bu demek oluyor ki yerçekimi, zaman ve uzayı gerçekten etkiliyor. Einstein’ın izafiyet teorisinin büyük bölümü, yerçekimi etkisinin uzay zamanı bükmesi ile ilgili.

5- Çift taraflı madeni parayı havaya attığınızı hayal edin

Einstein, kuantum teorisinin en büyük öncülerinden değildir. Aslında, düşünce deneylerini öne sürerek bunu her zaman çürütmeye çalışmıştır. Bu düşünce deneyi ayrıntıları ile, kuantum teorisinin öncülerine meydan okumaktadır.

Einstein’ın düşünce deneylerinden biri kuantum dolanıklık hakkındadır.

İkiye ayrılabilen çift taraflı bir madeni paranızın olduğunu hayal edin. Bozuk parayı bakmadan havaya atıyorsunuz, paranın bir yüzü arkadaşınızın eline diğer yüzü sizin elinize düşüyor. Ardından arkadaşınız, bir uzay gemisine binip uzaya gidiyor. Sonra siz bozuk paranıza bakıyorsunuz ve üst kısmının sizde olduğunu görüyorsunuz ve milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki arkadaşınızın paranın alt yüzünü elinde tuttuğunu biliyorsunuz.

Bu paraların yüzlerinin belirsiz olduğunu düşünebilirsiniz. Siz paralardan birine bakarken paraların alt ve üst kısımları değişiyor, sizin baktığınız para ışık hızında kaçarak diğer parayı onları ayıran onda ışık yılına rağmen etkiliyor.
Kaynak
http://www.sciencealert.com/these-5-crazy-thought-experiments-show-how-einstein-created-his-amazing-hypothesises
Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi  Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi Einstein'ın 5 çılgın düşünce deneyi a bos 20